Czym palić w kominku? Drewno, brykiet i czego nie wolno

Okres świąteczny kojarzy nam się przede wszystkim z choinką i rodzinnym spędzaniem czasu przy otwartym kominku.

Oczywiście nie każdy może kominek posiadać, ale jeśli już znaleźliśmy się w tym gronie szczęśliwców, warto wiedzieć, jak prawidłowo o niego zadbać.

Jaki rodzaj kominka wybrać?

Jeśli jeszcze nie jesteśmy dumnym posiadaczem kominka, ale rozważamy jego zakup, warto przyjrzeć się bliżej rodzajom kominków oferowanych obecnie na rynku.

Kominek z otwartym paleniskiem

Oczywiście popularnym i wspomnianym choćby we wstępie typem kominka jest kominek z otwartym paleniskiem.

Tego typu kominek konwekcyjny dobierany jest zazwyczaj do salonu w klasycznym stylu.

Z czego zbudować kominek otwarty?

Jego konstrukcja powinna zostać wykonana z cegieł lub płytek szamotowych.

Z uwagi na wydzielanie spalin kominek powinien być tak zaprojektowany, aby umożliwiać ich jak najszybsze odprowadzanie do komina.

W okapie powinien znajdować się szyber, którym regulujemy wielkość wlotu do komina.

Jeśli zależy nam na utrzymaniu wyższej temperatury, powinniśmy go nieco przymknąć w trakcie pracy.

Jeżeli natomiast nie korzystamy z kominka powinniśmy całkowicie zamknąć szyber.

W przypadku kominka z otwartym paleniskiem, trzeba także pamiętać o wydobywaniu się iskier.

Dobrze jest zatem wyposażyć kominek w przesuwany ekran, aby uniknąć zniszczeń.

Tego typu kominek ma jeszcze jedną dosyć istotną wadę:

nie jest zbyt wydajny, dlatego też szybko pojawiły się pomysły na przerabianie kominka z otwartym paleniskiem na kominek zamknięty.

Kominek zamknięty

Jak „zamknąć” kominek?

Można tego dokonać na kilka sposobów.

Jednym z nich jest zamówienie i wstawienie specjalnych kaset kominkowych.

Można nawet zamówić jedną kasetę na wymiar dopasowany do obecnego kominka.

Dzięki kasecie kominek stanie się znacznie bardziej wydajny, ponieważ tuż nad paleniskiem pojawi się wylot gorącego powietrza.

Kominek z wkładem kominkowym

Innym rodzajem są kominki w wkładem kominkowym.

Na rynku dostępne są wkłady kominkowe żeliwne, oraz stalowe, a każdy z nich ma zarówno swoje zalety, jak i wady.

Wkłady kominkowe mogą być przystosowane do pracy w powietrznym systemie ogrzewania (DGP) którego schemat możesz zobaczyć poniżej.

Mogą również współpracować z wodną instalacją centralnego ogrzewania.

Taki wkład kominkowy określa się mianem wkładu z płaszczem wodnym.

Powietrzny system ogrzewania może pracować na trzy sposoby:

• najprostszy sposób – przez bezpośrednie ogrzewanie pokoju, w którym stoi kominek;
• z rozprowadzeniem ciepła do kolejnych pokoi w sposób grawitacyjny;
• z rozprowadzeniem ciepła do kolejnych pokoi w sposób nadmuchowy.

Najprostszy sposób polega na tym, że ciepło przekazywane jest bezpośrednio do pokoju, w którym znajduje się kominek, a więc funkcję nawiewników sprawują kratki umiejscowione w okapie.

Powietrze, które dostaje się do wlotu u dołu komory spalania jest ogrzewane i wydostaje się przez kratki.

Nie jest to jednak jedyny sposób odprowadzania ciepła.

Ciepło emituje także rozgrzana szyba wkładu oraz obudowa kominka.

Jeżeli kominkiem chcemy ogrzać więcej niż jeden pokój, możemy zastosować rury rozprowadzające ciepło wewnątrz okapu.

Sposób ten nie jest jednak zbyt wydajny z uwagi na niewielkie ciśnienie i opory przepływu w rurach.

Wykazano, że odległość na którą w poziomie jesteśmy w stanie doprowadzić ciepło w tym systemie to 3-4 m.

Czy kominek może być jedynym źródłem ogrzewania?

Rozwiązanie to może być rozpatrywane w przypadku małych domów.

W przypadku większych rezydencji ten sposób z pewnością nie spełni oczekiwań: trzeba wówczas zastosować wentylatory, aby wspomóc obieg powietrza.

Sposób ten wymaga precyzji wykonania z uwagi na ściśle określone parametry pracy.

Temperatura nawiewanego powietrza nie może być wyższa niż 45°C, a intensywność przepływu powietrza nie może powodować odczucia przeciągu i hałasu.

Jest to spore ograniczenie, ponieważ doprowadzenie 1 kW mocy wymaga zapewnienia napływu powietrza o wydajności 120 m3/h.

W praktyce nader często temperatura nawiewu przekracza zalecaną wartość.

Dzieje się tak głównie w bardzo mroźne dni, gdy duże zapotrzebowanie na ciepło nie może być zrekompensowane zwiększonym przepływem powietrza.

Sterując wydajnością wentylatora możemy poprawić parametry całego systemu i tym samym zapewnić jego lepszą pracę.

Co ważne, należy też zadbać o możliwość ograniczenia temperatury powietrza, w momencie kiedy wkład kominkowy przesadnie się nagrzeje.

Umożliwia to wentylator wyposażony w tzw. bypass – czyli kanał, przez który przepływa zimniejsze powietrze z pokoju.

W tym systemie powinny zostać także zamontowane filtry, które będą odpowiedzialne za zatrzymywanie zanieczyszczeń przenoszonych wraz z podgrzanym powietrzem.

Kominek z płaszczem wodnym

Kolejnym typem kominka jest kominek z płaszczem wodnym.

Ten system uchodzi wśród Inwestorów za najbardziej innowacyjny i pożądany.

Sposób działanie tego kominka można porównać do kotła na paliwo stałe.

Wkłady kominkowe z płaszczem wodnym zapewniają bezpośrednie podgrzewanie nie tylko pokoju, w którym się znajdują, ale i całego domu.

Woda ogrzewana w płaszczu, który otacza komorę spalania, kierowana jest do grzejników, a po schłodzeniu wraca do kominka.

Ten system ogrzewania często jest połączony z innym źródłem ciepła – mianowicie kotłem węglowym, piecem gazowym czy też piecem olejowym – przy czym, ze względu na problemy z regulacją, urządzenia te nie powinny funkcjonować jednocześnie.

Wszystkie typy kominków wymienione powyżej, pracują w oparciu o standardowe paliwa i od ich ilości i sposobu uzupełniania zależy moc znamionowa i odczuwalne ciepło w domu czy mieszkaniu.

Biokominek: co to jest?

Innym typem kominka, który jest niezwykle modny i popularny, jest biokominek.

Tutaj, jak sama nazwa wskazuje nie stosujemy standardowego paliwa takiego jak węgiel czy drewno, tylko biopaliwo, którym jest bioetanol.

Jest on dostępny w sklepach w formie płynnej lub żelowej.

Kupując biopaliwo należy zwrócić uwagę na to, czy posiada atest Państwowego Zakładu Higieny.

Jeżeli nie, lepiej poszukać innego materiału, gdyż nieatestowane produkty mogą śmierdzieć, a także być niebezpieczne.

Biokominki idealnie pasują do nowoczesnych, minimalistycznych wnętrz, w których króluje beton i szarości.

Z uwagi na fakt, że nie muszą one być połączone z kominem, można je ustawić w każdym miejscu, stosując jednak zasadę nieumieszczania ich w pobliżu materiałów łatwopalnych.

Czy biokominek grzeje?

Wprawdzie stanowią głównie wartość dekoracyjną, jednak również emitują ciepło.

Na pewno nie można ich jednak traktować jako jedyne źródło ogrzewania pomieszczenia.

Biokominki nie są też drogie.

Proste i niewielkie modele są dostępne w sprzedaży już od kilkuset złotych.

Budowa kominka

Jeśli ktoś jest jednak tradycjonalistą i nie kuszą go nowoczesne trendy jak wspomniane biokominki musi rozważyć wybór właściwego wykonawcy.

Jeśli chodzi o koszty, to oczywiście wszystko zależy od tego, jakiego wykonawcę wybierzemy.

Kominek może nas kosztować od kilku do kilkunastu tysięcy złotych w zależności od tego jak skomplikowany projekt kominka wybierzemy i na jakie materiały się zdecydujemy.

Zarówno na wykonawcy jak i na materiałach nie warto przesadnie oszczędzać.

Kominek jest akurat jednym z tych elementów, które trudno zmienić, więc wszelkie wady, których może się dopuścić niekompetentny fachowiec mogą nas drogo kosztować w przyszłości.

Przeglądając strony internetowe z ofertami wykonawstwa warto także poszukać opinii na temat referencji i zrealizowanych już projektów.

Dobrze jest też mieć możliwość uruchomienia kontaktu z polecenia, jednak ta metoda nie zawsze jest skuteczna.

Projekt, który udał się u naszego sąsiada, niekoniecznie musi udać się u nas, warto zatem poszukać szerszego grona zadowolonych klientów.

Firmy parające się wykonywaniem kominków bardzo często zamieszczają na swoich stronach zdjęcia i opisy.

Podsumowując, oczywistym jest, że należy wybrać sprawdzonego wykonawcę, a tym samym sprawdzić wiarygodność jego referencji.

Kominek to przecież część naszego domu, która będzie nam służyła długie lata i lepiej wydać nieco więcej na jego budowę niż sukcesywnie płacić za korygowanie błędów w jego konstrukcji.

Czym czyścić kominek?

Jeśli już wybierzemy satysfakcjonujący nas model kominka, należy właściwie o niego zadbać.

Przede wszystkim powinniśmy używać paliw zalecanych przez producenta.

Zazwyczaj ograniczają one osadzanie się sadzy i o czystość kominka zadbać jest dużo prościej.

Podobnie jak w wielu innych dziedzinach kluczowa jest systematyczność.

W sezonie grzewczym kominek obowiązkowo powinniśmy czyścić raz w tygodniu.

Pamiętajmy przy tym o zasadzie, że nie należy rozpoczynać czyszczenia przed upływem 12 godzin od całkowitego wygaszenia, a także o tym, aby nie gasić paleniska wodą.

Do czyszczenia używajmy również dedykowanych preparatów, jednak trzeba się z nimi obchodzić ostrożnie.

Niektóre z nich są łatwopalne, więc w przypadku złamania zasady odczekania 12 godzin od momentu wygaśnięcia paleniska, możemy sprowadzić na siebie niebezpieczeństwo.

Co lepsze do kominka brykiet czy drewno?

Jak już wspomnieliśmy, żeby w pełni cieszyć się wszystkimi zaletami kominka należy korzystać z dobrego i atestowanego paliwa.

Do kominka można wrzucić wszystko, jednak nie wszystko jest do tego przeznaczone.

Zdaniem specjalistów do kominka warto wrzucać jedynie drewno i dobry brykiet drzewny do kominka.

Pytanie również, czy trzeba decydować się na wyłącznie jeden rodzaj paliwa czy też można je stosować równocześnie.

Zdaniem wielu brykiet jest zdecydowanie bardziej efektywny niż drewno, a poniżej prezentujemy tego uzasadnienie:

brykiet złożony jest z kawałków drewna, które są sprasowane pod wpływem wysokiego ciśnienia.

Kawałki drewna są jedynie sprasowane, nie używa się do produkcji brykietów żadnych klejów czy też żywic.

Dzięki temu brykiet ma dużą gęstość i nie ma w nim wiele powietrza.

Można powiedzieć, że to esencja drewna.

Brykiet do kominka ma również mniejszą wilgotność niż samo drewno.

Drewno, które jest suszone w suszarni ma wilgotność na poziomie 14-15 %.

Dla porównania wilgotność brykietu wynosi ok. 5-7%, a to oznacza, że gdybyśmy mieli porównać takie same gabaryty drewna i brykietu, brykiet jest znacznie bardziej wydajny.

Okazuje się jednak, że żeby właściwie spalać brykiet, trzeba na początku nieco poeksperymentować i nauczyć się, jak właściwie to robić.

Chcąc zrobić końcowe podsumowanie i udzielić ostatecznej odpowiedzi na pytanie, czym lepiej palić w kominku:

drewnem czy brykietem musimy zauważyć zarówno wady jak i zalety jednego i drugiego materiału.

Jeśli lubimy żywy ogień i kochamy filmy, w których rąbie się drwa, zdecydowanie powinniśmy palić drewnem.

Jeśli cenimy sobie wygodę, wolimy rzadziej dokładać materiał do kominka i cieszyć się wyższą temperaturą – zdecydowanie powinniśmy wybrać brykiet drzewny.

Brykiet do kominka oznacza po prostu mniej obowiązków, a to kluczowa sprawa w wielu domach.

Szczególnie kiedy za kominek odpowiedzialny jest tylko jeden domownik.

Wówczas stawia się przede wszystkim na efektywność i wygodę.

Czym palić w kominku?

Jak już wspomnieliśmy, z uwagi na utrzymanie kominka oczywiście warto inwestować w zalecane przez producenta materiały, jednak jak pokazuje praktyka w kominkach pali się nie tylko drewno czy brykiet.

Wiele osób używa kominka jako domowej spalarni śmieci.

Wydaje się to być wyjątkowo ekonomiczne – rzeczy, które powinny trafić na śmietnik są spalane, a do tego generują niezbędne ciepło.

Niestety nie wszystkie materiały możemy w ten sposób utylizować.

Śmieci, które możemy wrzucić do kominka zgodnie z prawem to:

• papier, tektura i drewno;
• opakowania z papieru, tektury i drewna;
• odpady z gospodarki leśnej, ale nie chemikalia i opakowania z tworzyw sztucznych;
• odpady kory i korka;
• trociny, wióry i ścinki;
• mechanicznie wydzielone odrzuty z przeróbki makulatury.

Do kominka absolutnie nie możemy wrzucać następujących odpadów:

• plastikowe pojemniki i butelki po napojach;
• zużyte opony;
• inne odpady z gumy;
• przedmioty z tworzyw sztucznych;
• elementy drewniane pokryte lakierem;
• sztuczna skóra;
• opakowania po rozpuszczalnikach czy środkach ochrony roślin;
• opakowania po farbach i lakierach;
• pozostałości farb i lakierów;
• plastikowe torby z politylenu;
• papier bielony związkami chloru z nadrukiem farb kolorowych.

Palenie śmieciami z czarnej listy nie jest bezpieczne!

Wrzucane do kominka mogą wytworzyć podczas spalania trujące związki, przyczyniać się do chorób domowników, a w konsekwencji nawet do ich śmierci…

Dodatkowo, osad na kominku powstały w wyniku spalania niedozwolonych materiałów będzie cięższy do usunięcia i może spowodować niedające się usunąć plamy i przebarwienia.

Lepiej unikać takich sytuacji i w kominku palić tylko przeznaczonymi do tego materiałami.

Kary za spalanie śmieci są w Polsce dosyć dotkliwe.

W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa, osobie, która dopuszcza się tego czyny grozi odpowiednio 500 zł mandatu, 5000 zł grzywny, a nawet 30 dni aresztu.

Kominek: co trzeba wiedzieć?

Kominek to niesamowicie urokliwy element każdego domu jednorodzinnego.

Wprowadza ciepły nastrój, szczególnie w zimowe wieczory.

Wielu z nas doskonale pamięta kominki, w domu rodziców i dziadków, przy których przesiadywało się godzinami.

Przez długi czas panowało przeświadczenie, że kominek może być jedynie częścią dużego domu, jednak dzisiejsze biokominki, z uwagi na brak konieczności podłączania ich do komina mogą spełnić marzenie wielu z nas – niektóre z nich zmieszczą się nawet w małym mieszkaniu.

Wszystko zatem zależy od naszych chęci, pomysłów i możliwości finansowych 🙂

Jaki kominek wybrać?

Najważniejszym kryterium jest zdecydowanie moc kominka, którą dopasowuje się do wielkości domu.

Decydując się na kominek należy pamiętać, że aby utrzymał swoją wysoką wartość estetyczną musimy o niego właściwie dbać.

Systematyczne czyszczenie, przeglądy oraz korzystanie jedynie ze sprawdzonych materiałów, użytych zarówno do jego budowy, jak i do palenia w nim, mogą nas uchronić przed nieprzyjemnościami oraz niepotrzebnymi kosztami.

Warto także zainwestować w dodatkowy osprzęt, taki jak profesjonalne środki do utrzymania czystości w kominku lub ekran chroniący nasze meble i podłogi przed padającymi iskrami.

Czym palić w kominku, żeby nie tracić połowy ciepła

W kominku pal drewnem liściastym sezonowanym do wilgotności poniżej 20% albo brykietem drzewnym — przy czym o wyniku decyduje wilgotność, nie gatunek. Z kilograma drewna o zawartości wody 12–20% wyciągniesz około 4 kWh. Z kilograma drewna o wilgotności 50% — około 2 kWh. Reszta energii idzie na odparowanie wody zamiast na ogrzanie domu.

Świeżo ścięte drewno ma 50–60% wilgotności, więc prosto z lasu jest jako opał praktycznie bezużyteczne. Dopiero sezonowanie sprowadza je do 15–20%, czyli do poziomu, przy którym kominek grzeje pełną mocą, mniej dymi i zostawia w kominie znacznie mniej osadu.

Granica 20% to nie porada, tylko przepis. Wojewódzkie uchwały antysmogowe zakazują spalania drewna i biomasy o wilgotności powyżej 20% — w Małopolsce obowiązuje to od 1 lipca 2017 r., na Mazowszu na mocy uchwały sejmiku nr 115/20 z 8 września 2020 r. Kontrole prowadzi straż miejska albo upoważnieni urzędnicy gminy.

Gatunek zaczyna się liczyć dopiero po wysuszeniu — i to nie w przeliczeniu na kilogram, bo tu wszystkie gatunki wypadają podobnie (ok. 4,1–4,4 kWh/kg). Różnica siedzi w gęstości, a drewno kupuje się na metry przestrzenne, nie na wagę. Dlatego porównuj energię w mp:

Za tabelą stoi zwykła gęstość: suchy grab waży ok. 830 kg/m³, buk ok. 730 kg/m³, dąb ok. 710 kg/m³. Metr przestrzenny grabu daje więc o mniej więcej 700 kWh więcej ciepła niż ten sam metr olchy — prawie połowę więcej z tej samej objętości drewutni. Gatunki różnią się jednak także ceną, więc zanim zamówisz, przelicz koszt na kilowatogodzinę, a nie na metr.

Sezonowanie drewna kominkowego: ile trwa i jak ułożyć stos

Sezonowanie drewna kominkowego trwa od pół roku dla gatunków iglastych do trzech lat dla dębu. Zasada jest prosta: im gęstsze drewno, tym wolniej oddaje wodę. Podane niżej czasy dotyczą drewna już połupanego i ułożonego w przewiewnym, zadaszonym stosie — w okrąglakach ten sam proces trwa znacznie dłużej.

Sam czas jednak nie wystarczy. Źle ułożony stos potrafi po dwóch latach mieć w środku wilgotność wyższą niż dobrze ułożony po roku. Jak go zbudować:

1. Podnieś stos 15–20 cm nad grunt — na palety albo legary. Polana leżące bezpośrednio na ziemi zasysają z niej wilgoć przez cały rok.
2. Ustaw go w miejscu nasłonecznionym i przewiewnym, z odstępem od ściany budynku, żeby powietrze opływało stos z obu stron.
3. Układaj polana w równych rzędach, zostawiając przerwy między kawałkami. Ciasno upchana pryzma schnie tylko od zewnątrz.
4. Zadasz wyłącznie górę stosu, boki zostaw otwarte. Szczelne owinięcie folią zamyka wilgoć w środku i uruchamia pleśń.
5. Łup drewno przed sezonowaniem, nie po nim. Świeży przekrój oddaje wodę wielokrotnie szybciej niż kora, a drewno połupane potrzebuje minimum półtora roku składowania.

Deklaracji sprzedawcy nie sprawdzisz na oko — potrzebujesz wilgotnościomierza oporowego. Pomiar robi się tak: rozłup polano wzdłuż włókien, wbij elektrody w środkową część świeżego przekroju, prostopadle do słojów, i odczekaj kilka sekund. Powtórz na 3–5 różnych polanach z dostawy i policz średnią. Pomiar na korze albo na starym, utlenionym przekroju zawsze pokaże mniej, niż jest w rzeczywistości. Wynik poniżej 20% oznacza drewno gotowe do kominka, wyższy — kolejny sezon w stosie.

Czego nie wolno palić w kominku: mokre drewno i płyty drewnopochodne

Poza oczywistymi odpadami są dwie kategorie, które wielu osobom wydają się niegroźne, a których nie wolno palić w kominku: mokre drewno oraz drewno przetworzone — płyty wiórowe, MDF, HDF i OSB, stare meble, drewno lakierowane i impregnowane, a także palety i podkłady kolejowe.

Mokre drewno pali się w zbyt niskiej temperaturze, żeby gazy drzewne dopaliły się do końca. Niedopalone cząstki łączą się z parą wodną i osadzają na chłodnych ściankach komina jako kreozot — szklista, smolista warstwa przypominająca smołę. Kreozot jest łatwopalny, a jego zapłon to pożar sadzy: temperatura w przewodzie skacze wtedy do 1000–1200°C, czyli wielokrotnie powyżej tego, co komin znosi na co dzień. Skutkiem bywają pęknięcia przewodu i pożar poddasza. Drewno o wilgotności poniżej 20% zostawia minimalne ilości osadu — to dokładnie ta sama granica, o którą chodzi w uchwałach antysmogowych.

Z płytami drewnopochodnymi problem jest zupełnie inny. Wióry są w nich sklejone syntetycznymi żywicami — najczęściej mocznikowo-formaldehydowymi, melaminowymi lub fenolowymi. W niskiej temperaturze domowego paleniska spoiwo nie rozkłada się do końca i uwalnia formaldehyd, lotne związki organiczne, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne oraz dioksyny. Formaldehyd jest związkiem rakotwórczym i silnie drażni śluzówki dróg oddechowych. Drewno lakierowane i impregnowane dokłada do tego metale ciężkie — z tego samego powodu na czarnej liście są palety i podkłady kolejowe, bo jedno i drugie przechodzi impregnację.

Niezależnie od tego, czym palisz, samo dbanie o wkład to za mało. Przy palenisku na paliwo stałe przewód dymowy trzeba czyścić co najmniej raz na 3 miesiące, czyli cztery razy w roku — nakazuje to § 34 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków. Do tego dochodzi obowiązkowa, coroczna kontrola stanu technicznego przewodów kominowych z art. 62 ust. 1 Prawa budowlanego. Cotygodniowe czyszczenie paleniska i szyby tych terminów nie zastępuje, bo kreozot narasta w kominie, a nie we wkładzie.