Kratka wentylacyjna: rodzaje, ceny i montaż (krok po kroku)

MG Projekt Pracownia Architektoniczna / Aktualizacja 24 maja 2021

Kratka wentylacyjna
Kratka wentylacyjna

W jednym budynku, domu czy mieszkaniu, może znaleźć się od kilku do nawet kilkunastu kratek wentylacyjnych. Są one nieodłącznymi i niezbędnymi elementami wentylacji domu. Aby kratka wentylacyjna mogła spełniać swoją rolę we właściwy sposób, trzeba ją prawidłowo dobrać, a także zamontować. Warto więc zapoznać się z rodzajami kratek, ich możliwymi parametrami oraz cenami.

Co to jest i do czego służy kratka wentylacyjna?

Co to jest i do czego służy kratka wentylacyjna?
Co to jest i do czego służy kratka wentylacyjna?

Mówiąc najkrócej, kratka wentylacyjna jest elementem każdego układu wentylacyjnego – stanowiąc jego wykończenie, ponieważ jest najbardziej widoczna w budynku. Kratki wentylacyjne stosowane są zarówno przy wentylacji naturalnej, jak i wentylacji mechanicznej. Główną funkcją kratki jest nawiewanie albo wyciąganie powietrza wentylacyjnego z pomieszczenia.

W zależności od przeznaczenia i budowy, konkretny model kratki wentylacyjnej może nadawać kierunek nawiewanego powietrza lub nie. Do zadań kratek wentylacyjnych należy również maskowanie „dziur” w ścianie – jakie powstają podczas podczas wykonywania systemu wentylacji. Zapobiegają one również wpadaniu przez komin zanieczyszczeń do domowych pomieszczeń. Jednak kratki wentylacyjne mogą pełnić nie tylko funkcje użytkowe, ale także estetyczne (a nawet dekoracyjne).

Z racji tego, że są one bardzo widoczne, na rynku dostępnych jest wiele różnych kratek wentylacyjnych: różniących się od siebie kolorami, kształtami czy nawet materiałem i sposobem wykonania. Niektóre modele posiadają np. ruchome żaluzje, dzięki czemu umożliwiają regulację przepływu powietrza.

Wyróżnić można kratki wentylacyjne zewnętrzne i wewnętrzne. Te drugie powinny znaleźć się we wszystkich pomieszczeniach (przede wszystkim w kuchni, łazience, pralni i suszarni). Wentylację należy też doprowadzić – i zamknąć przy użyciu kratek – do wszystkich pomieszczeń które są pozbawione okien. Co ciekawe, w nieco innym wydaniu, kratki wentylacyjne pojawić się mogą (a nawet powinny) w drzwiach. Umieszcza się je tam, by zamaskować otwory, które umożliwiają przepływ powietrza między pomieszczeniami.

Kratki wentylacyjne są zaprojektowane tak, by wyglądały dyskretnie i zarazem nie utrudniały przepływu powietrza. Otwory wentylacyjne i kratki wentylacyjne stają się potrzebne w drzwiach wewnętrznych do łazienek, WC i pomieszczeń bez okien (w których znajdują się otwory wywiewne). Natomiast jeśli chodzi o zewnętrzne kratki wentylacyjne, to jak wskazuje sama nazwa – stanowią one zabezpieczenie dla wyjścia instalacji wentylacyjnej na zewnątrz budynków. Sprawia to, że muszą być one bardzo trwałe i zbudowane nieco inaczej niż te wewnętrzne. Powinny być bowiem na tyle wytrzymałe, by uniemożliwić przedostanie się do układu wentylacyjnego zwierząt, przede wszystkim ptaków. Stabilny powinien być także montaż kratek – by nie zerwał ich bardziej porywisty wiatr.

Wentylacja naturalna (grawitacyjna) i mechaniczna

Warto wiedzieć, że w systemie wentylacji naturalnej kratki wentylacyjne montowane są na wlotach do przewodów kominowych – łącząc pomieszczenie i kanał wywiewny. Kratka ma wtedy umożliwiać swobodny przepływ powietrza. Kiedy wybrany model kratki nie jest wyposażony w elementy ruchome, to służy ona przede wszystkim utrzymaniu estetyki, ponieważ maskuje dziurę w ścianie. Kiedy jednak wybierze się kratkę z ruchomymi żaluzjami, to pozwoli ona na regulację przepływu powietrza. Dzięki temu w sytuacjach, kiedy silny wiatr powoduje napływ (a nie wypływ) powietrza przez otwór, można go wtedy chwilowo przesłonić. Takiej opcji lepiej jednak nie nadużywać, a tzw. problemowi odwróconego ciągu lepiej zaradzić w inny sposób (np. montując nasadę kominową).

Jeśli chodzi o instalację wentylacji mechanicznej, to w niej elementy nawiewne i wywiewne mają ważniejsze zadania niż w wentylacji naturalnej. Ich rola nie ogranicza się bowiem jedynie do względów wizualnych. Kratki służą tutaj również do regulacji oporów przepływu powietrza, by zapewnić jego właściwy rozdział i kierowanie w założoną stronę. Przy wentylacji mechanicznej kratki są instalowane na zakończeniu przewodów albo w ich ściankach. Czasami montuje się je też w przegrodach budowlanych. W systemie tym kratki mają za zadanie zarówno wyciągać powietrze z pomieszczeń (kratki wyciągowe) albo je nawiewać (nawiewniki).

Kratki wentylacyjne przez które powietrze jest nawiewane, kształtują właściwie jego strumień – tak, aby nie przyczyniał się on do dyskomfortu osób przebywających w pobliżu otworu wentylacyjnego. Sprawia to też, że budowa kratek nawiewnych jest nieco bardziej skomplikowana od budowy kratek wywiewnych (te mogą być prostsze, bo nie muszą kształtować strumienia powietrza). Kratki wentylacyjne można montować w ścianie, bezpośrednio w przewodzie wentylacyjnym lub w suficie. Te drugie służą do usuwania powietrza).

Najczęściej spotkać można kratki w kształcie prostokąta, w domach można też jednak spotkać okrągłe anemostaty talerzowe (wywiewne i nawiewne), które niektórzy uważają za bardziej estetyczny zamiennik kratek.

Kratka wentylacyjna: rodzaje, materiały i parametry

Kratki wentylacyjne można podzielić na rodzaje biorąc pod uwagę miejsce ich montażu. Dzieli się je wtedy na kratki:

  1. Ścienne. Zazwyczaj montuje się je przy pomocy kołków rozporowych, czasami przykleja. Są one zwykle produkowane z tworzywa sztucznego i mają kształt prostokąta.
  2. Sufitowe. Tak jak ścienne, instaluje się je najczęściej przy użyciu kołków rozporowych. Niekoniecznie muszą być one prostokątne czy kwadratowe, można też spotkać kratki sufitowe owalne albo okrągłe.
  3. Drzwiowe. Nie wchodzą one w skład instalacji wentylacyjnej. Montuje się je w drzwiach pomieszczeń gdzie łatwo gromadzi się wilgoć (kuchni, łazienek, toalet czy suszarni). Ich zastosowanie sprawia, że między pomieszczeniami występuje lepsza cyrkulacja powietrza.
  4. Meblowe. One również są elementem niezależnym, to znaczy nie wchodzą w skład standardowej instalacji wentylacyjnej. Pełną jednak niemal taką samą rolę, gdyż zamontowane do różnego rodzaju mebli dbają o ich właściwą wentylację. Meblowe kratki wentylacyjne stosuje się w szafach, meblach biurowych oraz kuchennych. Dzięki kratkom możliwa jest cyrkulacja powietrza, co zapewnia zawartości mebli ochronę przed wilgocią i niemiłym zapachem.
  5. Podłogowe. Występują one częściej w budynkach o charakterze użytkowym niż w domach jednorodzinnych. Obecność w podłodze naraża je na uszkodzenia mechaniczne, dlatego takie kratki muszą być wykonywane z naprawdę trwałego materiału, bardzo często jest to stal szlachetna.

Tak jak było wspomniane już wcześniej, ze względu na miejsce montażu kratki wentylacyjne dzieli się także na kratki wewnętrzne (czyli wszystkie te stosowane wewnątrz budynków) i zewnętrzne (mocowane u wyjścia instalacji wentylacyjnej na zewnątrz budynku). Kratki zewnętrzne powinny być odporne na działanie czynników atmosferycznych i uszkodzenia powodowane przez zwierzęta. Wśród innych typów kratek wentylacyjnych, można wymienić:

  • Kratki z żaluzją – zamykane przy pomocy ruchomej żaluzji, są bardzo popularne bo łatwo się je otwiera i zamyka (żaluzją manipuluje się najczęściej przy pomocy sznureczka). Kratki zamykanie przydają się szczególnie w czasie zimy, gdy na zewnątrz panują ujemne temperatury. Trzeba jednak zwracać uwagę na to, by żaluzja w kratce nie była była zamknięta przez cały czas, gdyż bardzo ważne jest zachowanie prawidłowej cyrkulacji powietrza.
  • Kratki otwarte cały czas – w przeciwieństwie do tych z żaluzją, tutaj cyrkulacja powietrza odbywa się przez cały czas, a elementy kratki wentylacyjnej są nieruchome.
  • Kratki autoaktywne – to nieco bardziej nowoczesna alternatywa dla tradycyjnych kratek wentylacyjnych. Umożliwiają one w pełni prawidłową i równomierną cyrkulację powietrza, pozwalają także na wychładzanie pomieszczeń w których jest zainstalowana wentylacja grawitacyjna.
  • Kratki kominkowe – to taki typ kratek wentylacyjnych, który jest zazwyczaj częścią budowy kominka i pozwala na wymianę powietrza w pomieszczeniach gdzie gromadzone jest powietrze ogrzane. W wielu schematach przy kominku wykorzystuje się dwie kratki: do odprowadzania nagrzanego powietrza i do odpływu zimnego.
  • Kratki okapowe – montowane w kuchniach. Składają się one z dwóch części: pierwsza montowana jest w rurze prowadzącej do okapu i służy do cyrkulacji powietrza tylko po uruchomieniu urządzenia; druga z kratek pozwala na przepływ powietrza przez cały czas.
  • Kratki z wentylatorem – wybierane najczęściej do toalet i łazienek (choć można je zamontować w każdym pomieszczeniu o podwyższonym poziomie wilgotności). Mają one wbudowany wentylator, który zapewnia jeszcze bardziej efektywne odprowadzanie powietrza.
  • Kratki higrosterowane – idealne do kuchni, łazienki czy WC. To bardzo nowoczesne produkty, które samodzielnie regulują przepływ powietrza i dzięki temu wytwarzają w pomieszczeniach optymalne warunki.

Jak widać, na rynku można obecnie znaleźć naprawdę wiele rodzajów kratek, które różnią się miejscem w jakim można je zamontować, a także poszczególnymi funkcjami. Jeśli zaś chodzi o parametry tych elementów instalacji wentylacyjnych, to do najbardziej standardowych kratek zalicza się te o następujących wymiarach:

  • kwadratowe: 14 x 14 cm,
  • prostokątne: 14 x 21 cm,
  • okrągłe: o średnicy 15 albo 18 cm.

Planując w swoim domu otwory wentylacyjne w ścianie czy w suficie, warto uwzględnić te standardowe wymiary kratek, które można zakupić bez żadnego problemu. Oczywiście producenci proponują klientom niezwykle bogatą ofertę kratek wentylacyjnych, dzięki czemu można dostać też takie o innych wymiarach. Istnieje także możliwość zamówienia kratek wentylacyjnych na wymiar, w przypadku gdy dostępne na rynku produkty nie spełniają oczekiwań inwestora. Indywidualne zamówienia pozwalają też na wybór tworzywa z jakiego zostaną wykonane kratki. Trzeba tutaj zaznaczyć, że oprócz zewnętrznego kształtu, kratki mogą różnić się w środku. Oznacza to, że do wyboru są kratki typowe: prostokątne z prostokątnym środkiem, ale też na przykład kratki kwadratowe z okrągłym środkiem.

Kratki wentylacyjne różnić się mogą od siebie tworzywem, z jakiego zostały wykonane oraz kolorem. Dzięki temu pełnią one nie tylko funkcję praktyczną, ale również estetyczną. Najpopularniejsze są kratki wentylacyjne produkowane z tworzyw sztucznych (najczęściej z plastiku). Na rynku znaleźć można także kratki wentylacyjne wykonane z takich materiałów jak: ceramika, metal malowany, mosiądz czy stal nierdzewna. Są to modele, które często mają oryginalny wygląd dzięki czemu pełnią w pomieszczeniach funkcję dekoracyjną. Szczególnie wtedy, gdy na względzie będzie miało się także sposób wykończenia kratki. Te metalowe mogą być szlifowane, polerowane albo malowane, a dostępne kratki mosiężne są szlifowane, polerowane lub występują w patynie.

Ile kosztują kratki wentylacyjne?

Ile kosztują kratki wentylacyjne?
Ile kosztują kratki wentylacyjne?

Cena kratki wentylacyjnej będzie często zależna od materiału jej wykonania. Za kratkę plastikową, o standardowych wymiarach (produkowaną masowo) zapłacić można zaledwie kilka złotych. Za kratki z innych materiałów, tak np. jak mosiądz czy ceramika, trzeba już będzie zapłacić nieco więcej.

Za metalową kratkę z żaluzją zapłaci się kilkanaście złotych, a za zamykaną kratkę z żaluzją wykonaną z PCV ok. 22 złotych. W podobnej cenie kupi się zewnętrzną kratkę chromowaną.

Za wentylacyjną kratkę żaluzjową, od bardziej znanego producenta, można zapłacić nawet 90 złotych, a kratki metalowe z zaworem zwrotnym i kołnierzem są wyceniane na około 60 złotych.

Jeśli zaś chodzi o ceny kratek wentylacyjnych stosowanych na komin, to je także można dostać już za mniej niż 10 złotych. Nieco droższy modelem będzie kominkowa kratka ochronna z wkładką, za którą zapłaci się kilkanaście złotych.

W cenie 30 złotych kupi się natomiast kratkę kominkową z siatką, ze stali nierdzewnej (o wymiarach 20×20 cm).

Jak więc widać, kratki wentylacyjne nie są drogie. Najtańsze modele można dostać już za około 10 złotych, ceny najdroższych będą oscylować w granicach 100 zł. Taka rozbieżność cenowa sprawia, że każdy może wybrać kratki z wybranej półki i wyposażyć nimi otwory wentylacyjne w całym domu.

Kratka wentylacyjna – montaż krok po kroku

Kratka wentylacyjna - montaż krok po kroku
Kratka wentylacyjna – montaż krok po kroku

Najczęściej mocowanymi w domu kratkami są oczywiście kratki ścienne. Ich instalacja nie jest trudna i przebiega w kilku łatwych etapach.

Przed rozpoczęciem prac należy wiedzieć, że otwór, a co za tym idzie – także kratkę wentylacyjną – najlepiej ulokować w odległości maksymalnie 15 cm od sufitu. To właśnie na takiej wysokości skupiają się bowiem zanieczyszczenia i gaz ziemny (przy ewentualnej nieszczelności instalacji). Kratka zamocowana niżej mogłaby przyczynić się do nieprawidłowej cyrkulacji powietrza.

Ustawiając kratkę trzeba pamiętać, że jej listewki mają być skierowane do góry, a nie do dołu. Jest to bardzo ważne, mimo tego, że bardziej będzie widać zbierające się w przewodzie zabrudzenia. Jednak tylko w takim układzie działanie wentylacji nie zostanie zaburzone, ponieważ opór przepływu powietrza będzie mniejszy, a zużyte powietrze będzie usuwane bardziej efektywnie.

Lekkie kratki z tworzywa montuje się niekiedy metodą na wcisk. Natomiast cięższe modele metalowe przy pomocy wkrętów. Przy pierwszej instalacji kratki wentylacyjnej (a nie np. przy wymianie), najważniejsze jest jej stabilne osadzenie w wymierzonym wcześniej otworze. Wielkość takiego otworu musi być taka sama jak wymiary kratki (w przeciwnym razie niezbędne jest poszerzenie albo zmniejszenie dziury).

Kolejnym krokiem jest przymocowania ramki kratki za pomocą wkrętów do ściany. Później musi nastąpić uszczelnienie. Najpierw gipsem budowlanym, na koniec można użyć silikonu. Najważniejsze jest to, by wokół kratki ściana pozostała gładka i bez żadnych ubytków.

Kiedy zaprawa wyschnie, należy pozbyć się wszelkich nierówności, a przestrzeń wokół ramki dobrze jest pomalować farbą, która będzie docelowo znajdować się na ścianie.

Montaż kratki wentylacyjnej można uznać za zakończony wtedy, gdy wszystkie elementy będą już ze sobą dobrze scalone. Wtedy ostatni raz dociska się boki i usuwa blaszki rozporowe.

W trakcie eksploatacji kratek wentylacyjnych należy pamiętać o ich systematycznym czyszczeniu. Co jakiś czas trzeba usuwać osiadający na nich pył, tłuszcz oraz kurz. Wpłynie to na estetykę, a przede wszystkim sprawi, że w domu zawsze będzie świeże powietrze.

FAQ

Czy wentylacyjne kratki są niezbędne w domu, mieszkaniu, pracy?

Wentylacyjne kratki pozwalają usunąć zużyte powietrze przez kanały wentylacyjne. Dzięki nim w pomieszczeniach następują ciągła wymiana powietrza co wpływa korzystnie na jakość przebywania w nich.

Jakie są rodzaje kratek wentylacyjnych?

Ze względu na miejsce ich montażu wyróżnia się: ścienne, sufitowe, podłogowe.

Z czego produkowane są kratki elewacyjne?

Do produkcji kratek używa się tworzywa sztuczne.

Komentarz