Przydomowa oczyszczalnia ścieków: ile kosztuje i jak działa?

MG Projekt Pracownia Architektoniczna / Aktualizacja 16 czerwca 2021

Budowa przydomowej oczyszczalni ścieków to interesująca alternatywa dla szamba. Podstawowa różnica wiąże się z kosztami eksploatacji.

Przydomowa oczyszczalnia ściekow
Przydomowa oczyszczalnia ścieków

Za budowę oczyszczalni zapłacimy wprawdzie więcej, jednak zysk płynący z faktu że nie trzeba będzie regularnie umawiać się z firmą wywożącą nieczystości na opróżnianie zbiornika jest niewątpliwy.

Od jakiegoś czasu na rynku dostępne są przydomowe biologiczne oczyszczalnie ścieków, które są bardzo ciekawą i wygodną alternatywą dla tradycyjnego szamba szczelnego. Warto zatem bliżej przyjrzeć się zagadnieniom związanym z projektem przydomowej oczyszczalni ścieków i instalacją tego rodzaju urządzeń.

Jak wybrać przydomową oczyszczalnię ścieków?

Jak wybrać przydomową oczyszczalnię ścieków?
Jak wybrać przydomową oczyszczalnię ścieków?

Jeżeli zdecydujemy się już że chcemy inwestować w przydomową biologiczną oczyszczalnię ścieków, dalsze decyzje nie będą już takie trudne.

Jednak od samego początku musimy określić dokładnie czego chcemy, żeby wiedzieć jak po drodze kalkulować koszty i czym kierować się przy wyborze konkretnego rozwiązania technologicznego. Na początek musimy określić jakie są nasze potrzeby związane z oczyszczalnią. Chodzi przede wszystkim o wielkość.

W przypadku ścieków liczy się ilość zużywanej wody. Przeciętnie to ok. 150 litrów na dobę na jednego mieszkańca domu, który będzie odprowadzał ścieki. Trzeba pamiętać, że wchodzi w to nie tylko rzeczywiste zużycie przez każdego wody, ale również pranie, gotowanie, zmywanie i inne czynności, w których woda ma istotny udział.

Wybierając osadnik gnilny musimy przyjąć że ścieki muszą w nim przebywać około trzech dni, żeby zostały oczyszczone. Przy domu jednorodzinnym zamieszkałym przez czteroosobową rodzinę oznacza to około 1800 litrów pojemności, czyli 1,8 m3. Dobrze by było gdyby zbiornik był ciut większy. Przy większej liczbie mieszkańców można użyć powyższych danych do wyliczenia pojemności. Od pojemności zbiornika, a właściwie jego dobowej przepustowości, zależy nie tylko wielkość, ale również rodzaj wymaganej dokumentacji i formalności, które wiążą się z budową oczyszczalni.

Przed podjęciem decyzji o zakupie musimy też wiedzieć jaką powierzchnią na stworzenie oczyszczalni dysponujemy i jak ma się ona do obowiązujących przepisów. W przypadku tego rodzaju konstrukcji są one dość rygorystyczne. Dopiero posiadając te wszystkie dane jesteśmy w stanie wybrać typ oczyszczalni i skalkulować rzeczywisty koszt takiej inwestycji.

 

Przydomowa oczyszczalnia ścieków przepisy

Przydomowa oczyszczalnia ścieków przepisy
Przydomowa oczyszczalnia ścieków przepisy

Jeżeli okaże się, że spełniamy wszystkie warunki konieczne dla rozpoczęcia budowy przydomowej biologicznej oczyszczalni ścieków, można zacząć załatwiać niezbędne formalności związane z tą inwestycją. Jeżeli planowana oczyszczalnia nieczystości nie będzie duża, to czeka nas na tym etapie kilka dobrych wiadomości:

Przepisy mówią, że jeśli dobowa przepustowość takiej oczyszczalni ścieków nie przekracza 7,5 m3/d, nie musimy występować o specjalne pozwolenie na budowę (mówi o tym Prawo budowlane, art. 29, ust. 1, pkt 3). Na dodatek jeżeli okaże się, że oczyszczalnia ścieków nie odprowadza nawet 5 m3/d, nie musimy również starać się o tzw. pozwolenie wodno-prawne (Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).

Jeśli jednak któryś z tych warunków nie jest spełniony, to oczywiście musimy dopisać te dokumenty do listy rzeczy do załatwienia.

A co jeszcze będzie potrzebne?

Przede wszystkim konieczne jest zgłoszenie eksploatacji oczyszczalni. Związane jest to z wymaganiami Prawa wodnego, związanymi z używaniem urządzeń, które mogą mieć negatywny wpływ na środowisko naturalne.

Zgłoszenie to musi być złożone we właściwym dla danego terenu Wydziale Ochrony Środowiska, najpóźniej 30 dni przed rozpoczęciem eksploatacji oczyszczalni domowych ścieków.

W skład zgłoszenia wchodzą:

  • wniosek,
  • mapka terenu, przedstawiająca lokalizację przydomowej oczyszczalni,
  • certyfikat oznaczający że nasza oczyszczalnia ścieków spełnia wymagane normy jakościowe.

W ciągu tych 30 dni Wydział Ochrony Środowiska może zgłosić swoje zastrzeżenia związane z daną inwestycją. Kolejne zgłoszenie, w tym samym terminie, należy złożyć w lokalnym Wydziale Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego.

Oprócz standardowego druku zgłoszenia i mapki będzie nam potrzebne:

  • oświadczenie o własności działki,
  • dokumentacja techniczna, którą powinniśmy otrzymać od producenta oczyszczalni.

W przypadku gdy zrzut oczyszczonych ścieków miałby trafiać poza należącą do nas działką (np. do wód gruntowych, rzeki, czy rowu melioracyjnego), potrzebny będzie operat wodno-prawny. Może go wystawić uprawniony specjalista, wskazany przez lokalny Wydział Ochrony Środowiska.

Przydomowa oczyszczalnia ścieków odległości

Przydomowa oczyszczalnia ścieków odległości
Przydomowa oczyszczalnia ścieków odległości

Przydomowa biologiczna oczyszczalnia ścieków nie może być umieszczona w każdym miejscu działki. Przepisy są w tej kwestii bardzo surowe, co jest związane przede wszystkim z ochroną wód gruntowych. Dlatego niezwykle ważnym zagadnieniem jest prawidłowy wybór lokalizacji. Chodzi tu zarówno o możliwości techniczne, oferowane przez producentów, jak i o aktualne wymagania prawne.

Najważniejsze z nich dotyczą przede wszystkim odległości od innych obiektów, jakie trzeba zachować projektując przydomowe oczyszczalnie ścieków.

Najważniejsze, o czym trzeba pamiętać o ty, żeby żadne elementy oczyszczalni nieczystości nie znajdowały się bliżej niż 2 metry od drogi lub granicy działki. Obowiązuje to nawet wówczas, gdy droga ta przebiega przez nasz prywatny teren. Wyjątkiem jest sytuacja, w której oczyszczone ścieki są wyprowadzane poza granice działki, ale to – jak już wiemy – wymaga stosownego zezwolenia.

Odległość, jaką trzeba zachować od rosnących w okolicy drzew i krzewów to minimum 3 metry.

Inny ważny przepis dotyczący odległości, mówi, że osadnik gnilny oczyszczalni ścieków musi być oddalony od ujęć wody pitnej o co najmniej 15 metrów.

Nie jest to jednak koniec ograniczeń dotyczących odległości. Z powodów technicznych zbiornik z osadem czynnym powinien być zainstalowany nie dalej niż 6 metrów od budynku, żeby ścieki nie wychładzały się po drodze, ponieważ wówczas procesy rozkładu zachodziły by o wiele wolniej. Optymalna odległość to między 5 a 6 metrów.

Mamy wówczas zachowaną bezpieczną odległość i prawidłowe parametry dotyczące oczyszczania.

Przydomowa oczyszczalnia ścieków montaż
Przydomowa oczyszczalnia ścieków montaż

Jeżeli mamy do czynienia z oczyszczalnią hybrydową, łączącą w sobie cechy typowej oczyszczalni biologicznej z drenażową, dochodzą dodatkowe ograniczenia, którym musimy się poddać.

Drenaż rozsączający musi znajdować się co najmniej 30 metrów od ujęcia wody pitnej. Szacuje się, że na sam drenaż należy wygospodarować od 30 do 90 m2 terenu. Różnica jest tak duża, ponieważ zależy to od wielkości oczyszczalni, a ściślej od ilości ścieków produkowanych przez domowników, jaka ma zostać oczyszczona.

 

Przydomowa oczyszczalnia ścieków projekt

Przydomowa oczyszczalnia ścieków projekt
Przydomowa oczyszczalnia ścieków projekt

Choć istnieją rzecz jasna różne technologie, które można wykorzystać do przygotowywania biologicznej oczyszczalni ścieków i różne projekty związane z jej budową, zazwyczaj przydomowa oczyszczalnia składa się z systemu doprowadzającego ścieki do osadnika gnilnego i samego osadnika gnilnego.

Przydomowa oczyszczalnia ścieków z drenażem rozsączającym

W zależności od tego jakie rodzaj przydomowej oczyszczalni ścieku wybierzemy, może ona być dodatkowo wyposażona w drenaż rozsączający.

Drenaż rozsączający to jedna z najpopularniejszych i najtańszych metod odprowadzania oczyszczonych ścieków z osadnika do gruntu. Składa się on z systemu specjalnie przygotowanych rur, z otworami, wkopanych w ziemię i otulonych warstwą obsypki żwirowej. Z wierzchu przykrywa się je geowłókniną i pokryciem gruntowym.

Tak wykonany drenaż rozsączający, odpowiednio napowietrzony, rozprowadza oczyszczone w osadniku gnilnym ścieki po dość dużej powierzchni.

Na poniższym filmie możesz zobaczyć jak zbudowana jest i jak działa oczyszczalnia drenażowa.

Przydomowa oczyszczalnia ścieków z fermentatorem

Inna metoda polega na dostarczeniu ścieku do osadnika wstępnego, skąd następnie są przepompowywane do bioreaktora (zwanego też fermentatorem). To najbardziej ekologiczny i nowoczesny model oczyszczalni biologicznej.

W przypadku bioreaktora, który jest sercem takiego systemu, mówimy już o całkiem zaawansowanej technologii, ponieważ urządzenie to dokonuje pomiarów zawartości tlenu, współczynnika pH i temperatury w zbiornikach. Chodzi o zapewnienie najlepszych możliwych warunków do zaistnienia pożądanej reakcji chemicznej, dzięki której udaje się oczyścić ścieki.

Reakcja ta zachodzi dzięki mikroorganizmom, które są dostarczane do bioreaktora. Mogą one wymagać różnych warunków, takich jak ilość tlenu czy światła, dlatego sama konstrukcja tych urządzeń może się różnić.

Szczelność biologicznej oczyszczalni nieczystości

Kluczową sprawą, charakterystyczną dla każdego typu zbiornika, bez względu na wykorzystaną technologię, jest jego szczelność. To od niej zależy czy oczyszczalnia jest bezpieczna dla środowiska. Klasy szczelności, określane przez normy, muszą być skrupulatnie przestrzegane. Jakiekolwiek uchybienie w tej kwestii może skutkować zamknięciem oczyszczalni i poważnymi karami.

Przydomowa oczyszczalnia ścieków cena

Cena oczyszczalni ścieków
Cena oczyszczalni ścieków

Jako że istnieją różne rodzaje biologicznych oczyszczalni ścieków, możliwych do zbudowania na przydomowej posesji, trzeba liczyć się z tym, że również ich ceny mogą się od siebie sporo różnić. Podstawowa różnica dotyczyć będzie wyboru pomiędzy oczyszczalnią z drenażem rozsączającym, a taką, w której wykorzystany będzie bioreaktor lub złoże biologiczne.

Ile kosztuje przydomowa oczyszczalnia z drenażem rozsączającym?

Oczywiście najtańsza jest zawsze wersja najmniej skomplikowana, nie wymagająca instalacji zaawansowanych technologicznie urządzeń. W tym przypadku będzie to oczyszczalnia ścieków z drenażem.

Licząc że będziemy potrzebowali osadnik, studzienkę rozdzielającą i drenaż z kominkami, to za najtańszy wariant (z jednokomorowym osadnikiem z tworzywa sztucznego o pojemności 2m3 z drenażem o długości około 24 metrów) będziemy musieli zapłacić ok. 3 tysięcy złotych.

Jest to cena bez kosztów montażu, a więc również bez żwiru.

W standardowych warunkach realizacji projektu, według typowych rozwiązań technologicznych, za montaż oczyszczalni będziemy musieli zapłacić ok. 2-3 tysięcy.

Koszt żwiru użytego do stworzenia drenażu to dodatkowo ok. 1 tysiąca złotych.

Warto pamiętać, że trudne warunki na działce mogą wymagać dodatkowego nakładu środków.

Ile kosztuje przydomowa oczyszczalnia ze złożem biologicznym?

W przypadku oczyszczalni ścieków ze złożem biologicznym potrzebny będzie zbiornik dwukomorowy (osadnik wstępny i złoże biologiczne).

Trzeba się tu liczyć z wydatkiem od 6,5 do nawet 12 tysięcy złotych.

Znaczenie ma pojemność zbiorników, ale również producenci.

Jeżeli weźmiemy pod uwagę bioreaktor, ceny zaczynają się od 7 a kończą ok. 20 tysięcy złotych.

W obu przypadkach warto przemyśleć wielkość zbiorników takiego urządzenia. Przy domu mieszkalnym, zamieszkanym przez 4-5 osób, zwykle wystarczające są zbiorniki mniejsze, a więc te mieszczące się w niższych przedziałach cenowych.

Koszt montażu w obu przypadkach będzie podobny jak przy oczyszczalni ścieków z drenażem rosączającym, lub być może troszkę niższy, ponieważ nie trzeba kopać dodatkowych dołów pod układ drenażowy.

Nie potrzeba również żwiru.

Co lepsze przydomowa oczyszczalnia czy szambo?

Co lepsze przydomowa oczyszczalnia czy szambo
Co lepsze przydomowa oczyszczalnia czy szambo?

Wybór między instalacją szamba a przydomową oczyszczalnią ścieków nie jest łatwy… Każde z tych rozwiązań ma swoje zalety, ale oba mają też wady.

Budowa szamba jest tańsza i nie trzeba przeznaczać na nie dużej powierzchni, ale eksploatacja oczyszczalni po jakimś czasie zwraca wydatek, a poza tym jest bezpieczniejsza dla środowiska. Biorąc pod uwagę, że mówimy o bezpośrednim otoczeniu domu, w którym mieszkamy, jest to dość istotna kwestia.

Pod względem formalności obie inwestycje niewiele się od siebie różnią. W obu przypadkach potrzebne są stosowne zgłoszenia, których należy dokonać terminie 30 dni przed rozpoczęciem budowy.

Za szambem przemawia wiele czynników.

Przede wszystkim to mniej kosztowna inwestycja (szacuje się że budowa niewielkiego szamba, wraz z instalacją to koszt w wysokości ok. 5 tysięcy złotych), ale trzeba liczyć, że przy rocznym opróżnianiu zbiornika co dwa tygodnie na samą eksploatację wydamy dobrze ponad 3 tysiące złotych. A to już suma, która każe nam w nieco inny sposób spojrzeć na koszy instalacji oczyszczalni.

Jeżeli nie potrzebna nam duża przydomowa oczyszczalnia ścieków, to nawet biorąc pod uwagę koszty eksploatacji i konserwacji, inwestycja może się zwrócić już po trzech latach.

Istotną kwestią może być również miejsce. W przypadku szamba potrzebujemy go po prostu o wiele mniej. Przydomowa oczyszczalnia ścieków, zwłaszcza taka z drenażem rozsączającym, wymaga jak już wiemy, całkiem dużo miejsca.

Dlatego wszędzie tam gdzie nie ma możliwości lokalizacyjnych na stworzenie oczyszczalni, skazani jesteśmy na wybór szamba.

Przydomowa oczyszczalnia, zwłaszcza ta biologiczna, ma niewątpliwie sporo atutów.

Jest to widoczne zwłaszcza we wszystkich kwestiach związanych z wygodą eksploatacji.

Poza tym w przypadku rozbudowy gminnej sieci kanalizacyjnej właściciele posesji, na których są szamba, mogą być przymuszeni do przyłączenia się do tej sieci. Właściciele przydomowych oczyszczalni ścieków nie muszą się obawiać o to, że ich inwestycja przestanie się opłacać, bo będą musieli ponosić dodatkowe opłaty za odprowadzanie ścieków. Ich decyzja o przyłączeniu do sieci jest całkowicie dobrowolna.

Eksploatacja i konserwacja oczyszczalni

Eksploatacja i konserwacja oczyszczalni ścieków
Eksploatacja i konserwacja oczyszczalni ścieków

Praca przydomowej biologicznej oczyszczalni ścieków jest tania, drogie są jednak naprawy. Trzeba więc zrobić wszystko, by ich uniknąć.

Oczyszczalnia to nie jedno urządzenie, a cały zbiór osobnych elementów, o które trzeba dbać w czasie codziennej eksploatacji i które trzeba co jakiś czas konserwować. Jako że w różnych miejscach zachodzą w niej procesy rozkładu z udziałem tlenu i bez udziału tlenu, szczególnie istotna jest szczelność zbiorników i rur przesyłowych.

Trzeba pamiętać również o tym, że po oczyszczeniu ścieków w zbiornikach pozostaje pewna ilość elementów, które nie ulegają rozkładowi. Trzeba je zatem regularnie usuwać. Całkowite czyszczenie zbiornika osadników należy wykonywać raz na 1-3 lata.

Wszystko zależy od konstrukcji, wielkości zbiorników i przede wszystkim informacji od producenta, który najlepiej zna swoje zbiorniki. Wprawdzie czyszczenie można wykonać samodzielnie, ale już utylizacja osadu musi być wykonana przez profesjonalistów.

Oczywiście koszt takiej utylizacji nawet prowadzone raz na rok, nie da się porównać z opróżnianiem szamba co dwa tygodnie. Dla bezpieczeństwa warto samodzielnie kontrolować poziom osadu w strefie aktywacyjnej, mniej więcej 3-4 razy do roku.

Jak często konserwować przydomową oczyszczalnię ścieków?
Jak często konserwować przydomową oczyszczalnię ścieków?

Jakie jeszcze czynności konserwacyjne trzeba wykonać w trakcie zwykłej eksploatacji oczyszczalni?

Przede wszystkim konieczne jest czyszczenie filtrów oczyszczalni ścieków. Tu również warto sięgnąć do materiałów producenta, ponieważ jedne filtry trzeba czyścić co trzy miesiące, przy innych zaś wystarczy co sześć miesięcy. Podobnie ma się sprawa z filtrem powietrza. Regularnie trzeba przeglądać dmuchawę i czyścić filtr. Mniej więcej raz na trzy miesiące powinniśmy płukać pompę w przepompowni.

W zależności od wskazań producenta konieczna jest również kontrola okresowa składu odpływu.

Uzupełnianie używanych w procesie rozkładu kultur mikroorganizmów zależne jest od tego jakiego rodzaju jest to oczyszczalnia i jakie kultury bakterii stosujemy.

W większości przypadków inwestycja w przydomową oczyszczalnię biologiczną będzie opłacalna, jeżeli będziemy o nią odpowiednio dbali.

Zwrot kosztów po upływie około 3 lat i bardzo tania eksploatacja po tym czasie, to wystarczająca zachęta by wziąć pod uwagę takie rozwiązanie, zwłaszcza jeżeli dopiero planujemy budowę domu.

W przypadku gdy zastępujemy stare szambo nowoczesną przydomową oczyszczalnią, istnieją pewne możliwości adaptacji i przebudowy już istniejącej infrastruktury. Trzeba jednak w takiej sytuacji zwrócić się bezpośrednio do firmy wykonującej prace instalacyjne, żeby dowiedzieć się jak wyglądają możliwości takiej przeróbki. W każdym wypadku taka inwestycja będzie wyglądała nieco inaczej.

FAQ

✓ Ile kosztuje przydomowa oczyszczalnia ścieków?

W przypadku oczyszczalni ścieków ze złożem biologicznym potrzebny będzie zbiornik dwukomorowy (osadnik wstępny i złoże biologiczne). Trzeba się tu liczyć z wydatkiem od 6,5 do nawet 12 tysięcy złotych. Jeżeli weźmiemy pod uwagę bioreaktor, ceny zaczynają się od 7 a kończą ok. 20 tysięcy złotych.

✓ Gdzie zlokalizować oczyszczalnię na działce?

Żadne elementy oczyszczalni nie mogą znajdować się bliżej niż 2 metry od drogi lub granicy naszej działki. Odległość, jaką trzeba zachować od rosnących w okolicy drzew i krzewów to minimum 3 metry. Inny ważny przepis dotyczący odległości, mówi, że osadnik gnilny musi być oddalony od ujęć wody pitnej o co najmniej 15 metrów. Z powodów technicznych osadnik gnilny powinien być zainstalowany nie dalej niż 6 metrów od budynku, żeby ścieki nie wychładzały się po drodze, ponieważ wówczas procesy rozkładu zachodziły by o wiele wolniej. Optymalna odległość to między 5 a 6 metrów.

✓ Gdzie zgłosić budowę przydomowej oczyszczalni ścieków?

Budowę przydomowej oczyszczalni ścieków należy zgłosić w Wydziale Ochrony Środowiska, Wydziale Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego.

4 komentarzy
Inline Feedbacks
Zobacz wszystkie komentarze