Oczko wodne w ogrodzie: jak założyć i dbać o staw kąpielowy?

MG Projekt Pracownia Architektoniczna / Aktualizacja 9 sierpnia 2021

Staw przy domu
Staw przy domu

Założenie własnego oczka wodnego, czy stawu kąpielowego w ogrodzie nie jest zadaniem szczególnie trudnym.

Trzeba jedynie znaleźć właściwy grunt pod jego wykopanie oraz zaznajomić się z odpowiednimi przepisami regulującymi wszelkie prace z tym związane.

Jak budowa stawu wygląda od strony prawnej? Dowiecie się z tego artykułu.

Oczko wodne formalności

Oczko wodne i staw w ogrodzie: formalności
Oczko wodne i staw w ogrodzie: formalności

Przed przystąpieniem do jakichkolwiek prac, należy zadbać o spełnienie wszelkich wymogów prawnych.

Przede wszystkim trzeba udać się do urzędu gminy, aby ustalić, czy dla danej działki obowiązuje Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego i czy zgodnie z nim jest możliwa budowa stawu.

Jeżeli MPZP nie został uchwalony, to oznacza konieczność złożenia wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, do którego dołącza się kopię mapy terenu w skali 1: 500 lub 1: 1000 uzyskaną w starostwie.

Na niej nanosi się planowany staw, łącznie z wymiarami i głębokością.

Jeżeli chodzi o pozwolenia, to w tej kwestii przepisy zmieniły się w roku 2015, kiedy to 28 czerwca weszła w życie ustawa uchwalona 20 lutego 2015 roku dotycząca kwestii Prawa budowlanego.

Zgodnie z ową nowelizacją nie jest wymagane zezwolenie budowlane na staw na działce przy domu lub oczko wodne o powierzchni do 50 m2, a wystarczy jedynie zgłoszenie do stosownego urzędu.

Warto pamiętać, aby zgłoszenie zawierało zakres, rodzaj i sposób planowanych prac budowlanych, warunki ich wykonywania, a także termin ich rozpoczęcia.

Ponadto, należy dołączyć kopię aktualnej mapy ewidencyjnej z naniesioną lokalizacją planowanego stawu, stosowne szkice albo rysunki.

Jeżeli w ciągu 30 dni od daty zgłoszenia organ architektoniczno-budowlany nie wniesie żadnego sprzeciwu, to można rozpocząć prace.

Z kolei staw przydomowy o powierzchni większej niż 50 m2 ma inne regulacje prawne.

W tym przypadku rozpoczęcie robót wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, a wniosek należy złożyć w starostwie powiatowym wraz z czterema egzemplarzami projektu budowlanego planowanego zbiornika wodnego.

Projekt ten musi zostać wykonany przez uprawnionego architekta.

Należy też dostarczyć oświadczenie potwierdzające prawo do dysponowania daną nieruchomością na cele budowlane.

Budowę można zacząć po 14 dniach od daty wydania pozwolenia, a więc już po okresie uprawomocnienia.

Warto pamiętać, że niezbędne będzie zachowanie procedur budowy, czyli musi być prowadzony dziennik budowy, a nad całością prac sprawuje pieczę kierownik budowy.

Po zakończeniu robót trzeba jeszcze uzyskać pozwolenie na użytkowanie, co wiąże się z wizytą inspektora z Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego.

Pozwolenia na budowę wymaga również budowa stawu lub oczka wodnego poza terenem zabudowanej działki i w tym przypadku nawet wielkość zbiornika nie ma znaczenia.

Warto jeszcze wspomnieć, że w stosunku do stawu o powierzchni większej niż 500 m2 lub głębokości większej niż 2 metry oprócz Prawa budowlanego obowiązują też przepisy Prawa wodnego, dlatego niezbędne jest otrzymanie pozwolenia wodnoprawnego na budowę stawu.

Z kolei przy głębokości stawu przekraczającej 3 metry oraz lokalizacji zbiornika na obszarze chronionym konieczna będzie decyzja środowiskowa na podstawie Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia.

Na co zwrócić uwagę przy zakładaniu stawu na działce?

Oczko wodne w ogrodzie
Oczko wodne w ogrodzie

Staw na działce przy domu ma stanowić, przede wszystkim ciekawy element wizualny.

Właśnie dlatego, już na etapie jego budowy trzeba dobrze przemyśleć wszystkie kwestie, aby staw rzeczywiście cieszył oczy, a nie stał się udręką.

Chyba każdy wie, jak opadające liście mogą zaśmiecić wodę, więc raczej warto unikać zbyt blisko rosnących przy zbiorniku drzew.

Przecież to nie tylko problem natury estetycznej, ale także zagrożenie dla roślin i ryb z powodu powstających procesów gnilnych i unoszących się trujących gazów, jak siarkowodór i metan.

Pewnym rozwiązaniem kłopotu może być rozciągnięcie nad stawem siatki zabezpieczającej, ewentualnie systematyczne wyławianie liści czerpakiem, co jednak jest dość absorbującym zajęciem.

Jeszcze jedna rzecz ma znaczenie, mianowicie korzenie drzewa mogą uszkodzić folię w przypadku stawu założonego na niej.

Zaleca się, aby minimalna odległość stawu od drzewa wynosiła tyle, ile rzut korony drzewa po osiągnięciu maksymalnej wielkości rośliny.

Jeżeli dno stawu zostaje wyścielone folią, to należy zwrócić uwagę na to, aby jej brzegi nie wystawały ponad lustro wody.

Niezbyt ładny widok to jedno, ale jeszcze istotniejsza jest zmniejszona, tym samym, trwałość folii z powodu utraty elastyczności i pękanie pod wpływem działania promieni słonecznych.

Folię można zamaskować roślinnością bagienną tworzącą szuwary.

Rośliny też pięknie oczyszczają staw i dobrze go napowietrzają.

Szczególnie polecane są:

  • tataraki,
  • trzciny,
  • pałka wodna,
  • wełnianka,
  • bobrek trójlistny,
  • żabieniec,
  • kosaciec żółty.

Przy okazji sadzenia roślin wodnych, trzeba pamiętać o tym, że niektóre z nich bardzo mocno i szybko rozrastają się.

Właśnie dlatego, nie wolno sadzić więcej niż jednej do trzech roślin na 1 m2 wody; chodzi tutaj o takie rośliny, jak:

  • grzebieńczyk wodny,
  • lilia wodna,
  • okrężnica bagienna,
  • grążel żółty.

W przypadku stawu wyłożonego folią pojawia się jeszcze jeden problem.

Ułożenie jej na płasko przy zakopywaniu w ziemi skutkuje łatwym przesiąkaniem wody ze stawu do gleby, co oznacza konieczność częstego jej dolewania, a to raczej niezbyt ekonomiczne.

Brzegi folii muszą więc pozostać lekko uniesione.

Glony w przydomowym stawie

Glony w stawie ogrodowym
Glony w stawie ogrodowym

Niektóre osoby mają również ciągłe zmartwienie z powodu glonów i tym samym mętnienia wody.

Jak sobie z tym poradzić?

Glony łatwo rozmnażają się przy zachwianiu równowagi biologicznej, a o taką bardzo łatwo w przypadku zbiorników mających niewielkie rozmiary.

Lepiej, aby staw miał powierzchnię minimum 10 m2 oraz głębokość co najmniej 50 cm.

Dobre jest częściowe zacienienie stawu, a także unikanie nawożenia roślin wodnych, nawet tych bezpośrednio zasadzonych wokół stawu.

Masowe pojawienie się glonów występuje w nasłonecznionym miejscu oraz w wodzie obfitującej w substancje odżywcze.

Przekarmianie ryb też skutkuje występowaniem glonów.

To, co nie zostanie zjedzone przez ryby, staje się dobrą pożywką dla glonów.

Nawet zbyt duża ilość ryb nie jest dobra.

Na pewno warto zainstalować pompę z filtrem, a w małych stawach dobrym pomysłem będzie zamontowanie fontanny lub kaskady, które będą skutecznie natleniać wodę.

Jak zabezpieczać staw przed zimą?

Zabezpieczenie stawu na zimę
Zabezpieczenie stawu na zimę

W ostatnich latach zimy w naszym kraju nie są zbyt srogie, ale i tak staw na działce przy domu wymaga naszej troski.

Warto pamiętać, że zbiorniki mające ponad metr głębokości nie zamarzają całkowicie do dna.

Jeżeli przy tym ich powierzchnia wynosi minimum 6 m2, to niektóre ryby mogą w nich zimować.

Jednak niezbędne będzie dostarczenie odpowiedniej ilości tlenu, czyli napowietrzenie stawu.

Usunięcie opadłych liści oraz oczyszczenie brzegu

Liście w przydomowym oczku wodnym
Liście w przydomowym oczku wodnym

Pierwszą rzeczą, jaką trzeba wykonać jeszcze jesienią, jest sprzątnięcie opadłych liści, aby zapobiegać ich gniciu i w konsekwencji nadmiernemu rozwojowi bakterii beztlenowych.

To bardzo ważne, ponieważ te bakterie rozkładają materię organiczną i jednocześnie doprowadzają do powstania substancji zatruwających zarówno ryby, jak i rośliny.

Przede wszystkim chodzi o siarkowodór i metan.

Do wyczyszczenia dna stawu najczęściej stosuje się specjalny odkurzacz, zwany odmulaczem.

Z kolei na brzegach stawu często pozostają obumarłe części roślin i je również powinno się usunąć, aby uniknąć procesów gnilnych.

Dobrym pomysłem za to będzie pozostawienie trzciny, sitowia i pałki, które nie tylko pięknie prezentują się w zimowej scenerii, ale także zmniejszają ryzyko zamarznięcia stawu przy brzegach oraz dobrze natleniają wodę.

Napowietrzanie oczka wodnego

Jak już wspomniano, zimy ostatnio nie są zbyt mroźne, ale zdarzają się spadki temperatury powodujące zamarzanie zbiornika i tym samym deficyt tlenowy.

Zjawisko przyduchy, czyli zmniejszenia zawartości tlenu w wodzie jest bardzo niebezpieczne, gdyż prowadzi do śnięcia ryb.

Dzieje się tak z dwóch powodów.

  1. Po pierwsze, warstwa lodu uniemożliwia wymianę gazową.
  2. Po drugie, rośliny wodne nie produkują wystarczającej ilości tlenu ze względu na zimowy stan uśpienia.

W związku z tym, dodatkowe napowietrzanie staje się niezbędne.

Wykuwanie przerębla na pewno jest metodą najprostszą i najtańszą, jednak niekoniecznie w pełni skuteczną, szczególnie przy dużych mrozach.

Warto też zwrócić uwagę na pewne niebezpieczeństwo związane z kuciem.

Powstające wtedy drgania oraz hałas mogą powodować ogłuszenie ryb.

Poza tym, przy wyjątkowo niskich temperaturach, przeręble dość szybko ponownie zamarzają.

Pewnym rozwiązaniem tego problemu może być zastosowanie styropianowych pływaków i niektóre osoby jeszcze przed nadejściem zimy umieszczają styropian na tafli wody.

Inne metody są kosztowniejsze, ale też zdecydowanie skuteczniejsze.

Można zastosować specjalne tabletki z aktywnym tlenem lub oksydator będący specjalnym pojemnikiem zawierającym nadtlenek wodoru.

Kiedy oksydator wrzucimy do wody, następuje wydzielanie się tlenu.

Niektórzy decydują się na elektryczne urządzenia napowietrzające lub pływaki z grzałką gwarantujące wysoką efektywność, ale również oznaczające spore wydatki na energię elektryczną.

Przeniesienie ryb

Co zrobić z rybami na zimę?
Co zrobić z rybami na zimę?

Płytkie stawy, w których głębokość nie przekracza jednego metra, mogą zamarzać do samego dna.

Właśnie dlatego, wszystkie ryby z takiego stawu muszą zostać wyłowione i przeniesione do jakiegoś dobrze napowietrzonego zbiornika umieszczonego w raczej widnym pomieszczeniu, w którym temperatura nie spada poniżej zera.

Wielkość takiego akwarium czy beczki należy ściśle dopasować do rozmiarów, a także ilości ryb.

W kwestii dokarmiania zasady są dość proste.

Przy temperaturze rzędu 10-12°C ryby przestają żerować, ponieważ przechodzą w stan letargu.

W takiej sytuacji ich dokarmianie nie ma żadnego uzasadnienia, a dodatkowo grozi zanieczyszczeniem zbiornika z powodu gnijącego pokarmu.

Trzeba również zadbać o gatunki tropikalne czy też specjalne gatunki rodzime, które w naszych warunkach klimatycznych mogłyby nie przeżyć zimy w stawie.

Takie ryby też należy przenieść, np. do akwarium i to jeszcze wczesną jesienią.

Zimowanie roślin wodnych

Rośliny wodne w stawie przydomowym
Rośliny wodne w stawie przydomowym

Rośliny ciepłolubne, jak salwinie, topiany czy hiacynty wodne należy przenieść do jasnego i ciepłego miejsca, gdzie utrzymuje się temperatura rzędu 18-20°C.

Z kolei lilie wodne potrzebują trochę chłodniejszego miejsca z temperaturą ok. 8°C.

Grążel drobny oraz lotos tygrysi wymagają natomiast całkowitego zaciemnienia.

Warto także pamiętać o tym, że nie wszystkie rośliny mogą zimować w pojemniku wypełnionym jedynie mokrym piaskiem.

Salwinia musi być zanurzona w wodzie.

Jak widać, praktycznie każdy gatunek, a nawet jego odmiana ma swoiste kryteria związane z przezimowaniem i zawsze powinno się dokładnie zaznajomić z nimi, aby rośliny wodne dobrze zniosły spadki temperatury.

Jedynie sitowie, trzcina czy też pałki nadają się do pozostawienia w stawie na zimę.

Wypompowanie wody z płytkiego stawu

Płytkie i małe stawy wyłożone folią należy wypompować, ponieważ zamarzająca woda może doprowadzić do popękania folii w wyniku powiększenia swojej objętości.

Niekiedy dochodzi też do uszkodzeń w przypadku stawów wyłożonych płytkami lub stawów z betonu.

Ze stawów należy również wyciągnąć pompy i przechowywać je zanurzone w wodzie, aby nie uległy uszkodzeniu.

W pomieszczeniu, w którym znajduje się pompa temperatura nie może spadać poniżej 0°C.

Stawy dekoracyjne czy funkcjonalne?

Staw dekoracyjny
Staw dekoracyjny

Staw na działce przy domu może mieć charakter stylowego oczka wodnego z piękną fontanną lub kaskadą oraz urokliwymi roślinami wodnymi.

Nad tego typu stawem często pojawia się dodatkowy element dekoracyjny, jakim jest drewniany mostek.

Taki staw przede wszystkim cieszy oko.

Staw kąpielowy

Czy warto zdecydować się na staw kąpielowy?
Czy warto zdecydować się na staw kąpielowy?

Można jednak zauważyć, że coraz częściej właściciele dużych działek decydują się na staw kąpielowy pełniący jednocześnie funkcję estetycznego oczka wodnego oraz funkcjonalnego kąpieliska.

To ekologiczny zbiornik wodny składający się z części kąpielowej oraz regeneracyjnej obsadzonej odpowiednią roślinnością odpowiedzialną za filtrację wody.

Warto podkreślić ekologiczny charakter stawu kąpielowego.

Czystość wody jest utrzymywana dzięki procesom biologicznym i nie stosuje się żadnych środków chemicznych.

Staw ma charakter bardzo naturalny i kąpiel w nim daje naprawdę wiele satysfakcji.

Co ciekawe, zimą może służyć jako naturalne lodowisko, o ile oczywiście temperatura pozwoli na zamarznięcie wody.

Dla wielu osób bardzo istotnym argumentem za budową stawu kąpielowego będą zdecydowanie niższe koszty budowy i utrzymania w porównaniu z budową basenu oraz utrzymaniem w nim czystej wody.

Staw kąpielowy w ogrodzie
Staw kąpielowy w ogrodzie

Stawy kąpielowe powstają według indywidualnych projektów, ścisłe dopasowanych do wielkości działki.

Nie ma żadnych ograniczeń w kwestii kształtu, nie trzeba także dodatkowo wyrównywać powierzchni.

Na rynku działają specjalistyczne firmy, które zajmą się całościowo zbudowaniem stawu kąpielowego, począwszy od jego zaprojektowania.

W stawie kąpielowym kluczowe będzie utrzymanie czystości wody i dlatego należy regularnie kontrolować parametry wody.

Zagrożeniem dla czystości są zarówno wszelkiego rodzaju zanieczyszczenia spowodowane opadaniem liści i pyłków roślin, jak też substancje z nawozów czy też toksyny dostające się do wody w wyniku opadów.

Każdorazowe zachwianie równowagi biologicznej w stawie skutkuje pogorszeniem się jakości wody i często pojawieniem się glonów, co stanowi zagrożenie dla zdrowia osób kąpiących się.

Mamy do wyboru dwa rodzaju stawów kąpielowych.

Staw kąpielowy intensywny

Charakteryzuje się dużą dowolnością formy aranżacyjnej oraz możliwością dodawania rozmaitych elementów dekoracyjnych, jak wodospady, kaskady czy strumienie.

Przy okazji warto zaznaczyć, że tego typu elementy wpływają też pozytywnie na osiągnięcie odpowiedniego poziomu czystości wody.

Oprócz tego, w części regeneracyjnej pojawiają się specyficzne rośliny wodne pomagające w oczyszczeniu, a ponadto stosuje się mechaniczno-biologiczne systemy filtracji, jak lampy UV, filtry, pompy i napowietrzacze.

Strefa rekreacyjna stawu kąpielowego intensywnego stanowi 50-60% całości akwenu.

Staw kąpielowy ekstensywny

Ten typ stawu ma jeszcze bardziej naturalny charakter i wygląda wręcz jak zbiornik naturalny, gdyż aż 70% zajmuje strefa regeneracyjna obsadzona roślinnością wodną odpowiadającą za właściwe funkcjonowanie stawu.

Stosuje się jedynie naturalne filtry, tzw. złoża bagienne.

Warto podkreślić, że stawy ekstensywne wymagają trochę większego terenu, co najmniej 200 m2.

Pewne jest, że pływanie w takim naturalnym i przede wszystkim czystym zbiorniku wodnym dostarcza wielu przyjemnych wrażeń.

Stąd stale rosnąca popularność stawów kąpielowych, które oprócz takich walorów funkcjonalnych, mają też niewątpliwe zalety estetyczne.

Idealnie komponują się z charakterem oraz wystrojem działki, a przede wszystkim nadają jej wyjątkowy urok.

W przeciwieństwie do tradycyjnych basenów nie muszą być osuszane na zimę.

Rozważając rozmaite rozwiązania związane z wyborem określonego typu stawu należy uwzględnić fakt, że woda niezwykle pozytywnie wpływa nie tylko na ekosystem i kompozycję ogrodu, ale także nasze samopoczucie.

Znakomicie nawilża powietrze i działa uspokajająco. Dobrze zaprojektowana aranżacja stawu zawsze stanowi element dekoracyjny, a jeżeli jeszcze może mieć charakter funkcjonalny, jak staw kąpielowy, to naprawdę warto zdecydować się na takie rozwiązanie.

Jak może wyglądać staw kąpielowy zobaczycie na poniższym wideo

0 komentarzy
Inline Feedbacks
Zobacz wszystkie komentarze